Afscheid van Moerna Martha Senen; allerlaatste van de eerste generatie Molukkers in Maastricht

Gisteren vond in besloten kring de uitvaart van de 88-jarige Molukse Moerna Martha Senen plaats. Senen was de allerlaatste van de eerste generatie Molukkers in Maastricht. Haar overlijden markeert een historisch moment, voor Maastricht en Limburg. 

Vandaag is een trieste dag omdat we afscheid nemen van iemand van de eerste generatie. En zij is de laatste hier in Maastricht. Toch wel een stukje geschiedenis dat we hier mee naartoe hebben genomen en als het ware dicht gaat. 

•  Tobias Vermin, kleinzoon.

Het laatste eerbetoon aan Senen gebeurde in besloten kring in de Beth-El-Kerk in Heer, het hartje van de Molukse wijk. Daar hoorde ook een speciale rituele dans bij. De eerste generatie Molukkers kwam vanaf 1951 gedwongen door de Nederlandse overheid vaak per schip naar Nederland. 

Zij kwam op zeer jonge leeftijd naar hier. Ik denk voor al die Molukkers die hier naartoe zijn gekomen dat dat een lastige periode was. Uiteindelijk is ze hier natuurlijk wel gewend en groeiden haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen hier op. Een van de dingen die  mijn oma en opa tegen mij zeiden was: "leer dan, want als je ooit terug moet naar je land, dan heb je geleerd"

• Tobias Vermin, kleinzoon

Senen werkte 25 jaar bij Frituur Reitz op de Markt waar zij ook op culinair gebied haar stempel heeft gedrukt. Ze is medeverantwoordelijk voor het recept van 'friet met zoervleis' van Reitz. 

Ik ken mijn oma als een hele lieve vrouw, een harde werkster en iemand die heel veel zorgen heeft gehad natuurlijk. Want mijn oma heeft dertien kinderen, we zijn dus ook een van de grootste families.

• Tobias Vermin, kleinzoon

Geschiedenis

Dit jaar is het zeventig jaar geleden dat het eerste schip met Molukkers aankwam in ons land. De nieuwkomers waren ex-KNIL-militairen die met hun gezinnen na de Indonesische dekolonisatiestrijd moesten vertrekken uit hun eigen land omdat ze voor hun leven vreesden. Ruim 12.500 Molukkers werden na aankomst in Nederland in geïmproviseerde woonoorden gehuisvest. Ook voormalige Nederlandse doorvoerkampen als Kamp Vught dienden als verblijfplaats voor de Molukkers. Naar het schijnt waren de omstandigheden even slecht als tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Erkenning

Er is op lokaal niveau weinig bekend over de impact van de omgang met de vluchtelingen uit de voormalige kolonie en vervolgens het wegstoppen van hen in gemeenschappen of wijken. Dat komt mede door de problematische relatie van Nederland met haar nationale koloniale verleden. Er is een zwijgcultuur, niet alleen bij de overheid, maar ook bij de Molukse gemeenschap zelf. Nog steeds voelbaar een paar generaties later.

Afgelopen maart, de maand waarin het exact 75 jaar geleden was dat het eerste schip met Molukkers arriveerde in Nederland, kwam er landelijk aandacht voor het leed dat Molukkers door de Nederlandse overheid is aangedaan. De elf Nederlandse gemeenten met een Molukse gemeenschap riepen het kabinet op tot het erkennen hiervan. De lokale fracties van PvdA en D66 pikten dit op en riepen eveneens het Maastrichtse stadsbestuur op om zich aan te sluiten bij deze elf gemeenten.

Een verzoek dat in april door burgemeester Annemarie Penn-te Strake werd gehonoreerd. Penn- Te Strake ondertekende de brief waarin burgemeesters aangaven dat zij erkenning wensten voor de manier waarop de Molukkers destijds werden ontvangen en opgevangen.

Serie

De driedelige serie van L1 'Verleden tijd' geeft meer inzicht in hoe het leed en de nasleep hiervan op de volgende generaties doorwerkt. Maastrichtse programmamaker Nira Kakerissa , zelf ook familie van Senen, gaat in deze reeks op zoek naar het verhaal van haar Molukse grootouders. Zij zwegen sinds hun verblijf in Nederland. De zoektocht naar de ervaring van haar grootouders gaat onder andere over de komst naar Nederland, heimwee naar hun thuisland en verbroken beloftes van de Nederlandse overheid over de terugkeer naar de Molukken.